Σύναξη Στελεχών Κατηχητικών Κινήσεων Μητροπόλεως Κωνσταντίας

Πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 7 Οκτωβρίου, το απόγευμα, Σύναξη των Υπευθύνων και των Στελεχών των Κατηχητικών Κινήσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας-Αμμοχώστου στον παλαιό Ναό Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου.

Η σύναξη ξεκίνησε με Εσπερινό χοροστατούντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτη Κωνσταντίας κ. Βασιλείου. Μετά το πέρας του Εσπερινού ο Πανιερώτατος ευχαρίστησε τα στελέχη των κατηχητικών κινήσεων, κληρικούς και λαϊκούς, για την παρουσία τους αλλά και για το έργο το οποίο επιτελούν μέσα από το κατηχητικό έργο. Σημείωσε ότι φέτος θα ακολουθηθεί μια συγκεκριμένη θεματική ενότητα για τα κατηχητικά σχολεία, που αφορά στη Λατρευτική Ζωή και έμφαση θα δοθεί στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, γύρω από το οποίο περιστρέφονται τα άλλα μυστήρια. Επίσης τόνισε ότι είναι πολύ σημαντικό να διδαχθούν τα παιδιά, πώς να συμπεριφέρονται κατά τη Θεία Λειτουργία, όπως επίσης να μάθουν λειτουργική μουσική, ύμνους, κάτι το οποίο θα τα βοηθήσει να έχουν ενεργό ρόλο στη Θεία Λειτουργία και όχι να είναι παθητικοί δέκτες των όσων τελούνται.

Ακολούθως ο Πανιερώτατος έδωσε το λόγο στην κ. Μαρίνα Κολοβοπούλου, Λέκτορας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών,  η οποία αφού ευχαρίστησε τον Πανιερώτατο για την πρόσκληση, ανέφερε στην  ομιλία της ότι η θεματική ενότητα η οποία επιλέγηκε για τη φετινή κατηχητική χρονιά είναι πολύ σημαντική, αφού όλα τα βαθιά και αληθινά νοήματα βρίσκονται στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.  Θα πρέπει ανέφερε να διδάσκουμε τα παιδιά την αλήθεια, η οποία είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, όταν αυτή η διδασκαλία γίνεται με απόλυτη αγάπη τότε γίνεται και με απόλυτη επιτυχία. Πρέπει είπε να ζούμε κάθε στιγμή από τη Θεία Λειτουργία, ειδικά οι λαϊκοί οι οποίοι δεν έχουμε την ευλογία αλλά και το σταυρό, να βρισκόμαστε μπροστά στην Αγία Τράπεζα, νιώθοντας ότι ο τεμαχισμός του σώματος του Ιησού Χριστού που γίνεται, γίνεται για τον κάθε ένα από εμάς ξεχωριστά. Όταν θα μπορέσουμε εμείς να το νιώσουμε αυτό θα μπορέσουμε να το μεταδώσουμε και ως κατηχητές. Αυτό θα μας οδηγήσει στην απόλυτη χαρά, την οποία ένιωθαν και οι μάρτυρες, οι οποίοι οδηγούνταν στα θηρία ή στα άλλα μαρτύρια χωρίς να πανικοβάλλονται αλλά με χαρά και αγάπη ακόμα και προς τους δημίους τους.

Στο τέλος ο Πανιερώτατος έδωσε το λόγο στον π. Χρίστο Κούλενδρο, ο οποίος έκανε κάποιες σημαντικές ανακοινώσεις αναφορικά με πρακτικά ζητήματα για την έναρξη της νέας κατηχητικής περιόδου και ακολούθησε κέρασμα.

Πηγή: Ιερά Μητρόπολις Κωνσταντίας

Πανήγυρις Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή στον Καλοπαναγιώτη

Με πανηγυρική ευλάβεια εορτάστηκε, την Παρασκευή, 4 Οκτωβρίου 2013, η εορτή του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή στην ομώνυμη ιερά μονή στην ορεινή κοινότητα Καλοπαναγιώτη, προεξάρχοντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεόφυτου, πλαισιωμένος από ιερείς και από πιστούς, κυρίως κατοίκους και αποδήμους των χωριών της Κοιλάδας Μαραθάσας. Στο τέλος του πανηγυρικού εσπερινού, έγινε λιτάνευση της εικόνας του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή  και της τιμίας κάρας του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ιερά μονή Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού συγκαταλέγεται στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και περιλαμβάνει εκτός από το βυζαντινό καθολικό που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ηρακλείδιο ακόμα δύο ναούς, εκείνους του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού και του Ακαθίστου Ύμνου. Προσφάτως με τις ευλογίες του Πανιερωτάτου Μητροπολίτη Μόρφου κ. Νεοφύτου και τη συμβολή ομάδας ειδικών επιστημόνων από την Κύπρο και το εξωτερικό αποπερατώθηκαν τα έργα συντήρησης της μονής.

Ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μόρφου στο κήρυγμά του έκανε λόγο για τους πειρασμούς που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως Χριστιανοί, τον πνευματικό αγώνα στον οποίο πρέπει να ασκούμαστε, τις αμαρτίες και τα όπλα της αντιμετώπισής τους — τη μετάνοια και τη συγχώρεση: «Η προσκύνηση των αγίων εικόνων, των αγίων λειψάνων των Αγίων μάς χαρίζουν δύναμη και θεία χάρη. Αυτά που απέκτησαν οι Άγιοι δεν μπορεί κανείς να τους τα αφαιρέσει ούτε ο θάνατος, ούτε ο Σατανάς, ούτε ο πειρασμός. Οι Άγιοι είχαν πειρασμούς, όπως και ο Άγιος Ιωάννης, όμως, αγωνίστηκαν και στο τέλος απέκτησαν αγιότητα. Αγωνίστηκε ο Άγιος με όλο του το σθένος εναντίων των άλογων ενθυμήσεων, όπως αναφέρεται στο απολυτίκιό του ‘αλόγους ενθυμήσεις πανσθενώς’. Με τις ‘ενθυμήσεις’ ο μελωδός εννοεί τις μνήμες, τις αναμνήσεις καλές και κακές. Εμείς οι άνθρωποι έχουμε άλογες, παράλογες, αμαρτωλές ενθυμήσεις από το παρελθόν μας. Όμως, όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να αγωνιστεί πνευματικά είναι σε θέση να υποτάξει το αμαρτωλό φρόνημα με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος∙ ιδιαίτερα όταν αγωνίζεται εκ νεότητός του και εξομολογείται τις πτώσεις του. Κανένας άνθρωπος δεν είναι αναμάρτητος, μπορεί, παρ’ όλα ταύτα, να μετανοεί και να συγχωρεί όσους τον πικραίνουν».

Διάκονος Φοίβος Παναγιώτου – Ι. Μ. Μόρφου

Εγκαίνια Κοινωνικού Ιατρείου Μητροπόλεως Κωνσταντίας

Μια νέα πρωτοβουλία προσφοράς και αλληλεγγύης εγκαινιάστηκε σήμερα το πρωί, από την Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου. Πρόκειται για το Κοινωνικό Ιατρείο, το οποίο προστίθεται στο δίκτυο κοινωνικών δομών του Ιδρύματος Κοινωνικής Διακονίας της Μητροπόλεως Κωνσταντίας και θα ανακουφίσει τους πολίτες που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η σημαντική αυτή δράση της Μητροπόλεως Κωνσταντίας, υλοποιήθηκε με πολλή δουλειά, αγάπη και μεράκι, και εντάσσεται στην όλη ποιμαντική και πνευματική προσπάθεια της Μητροπόλεως να στηρίξει με κάθε δυνατό τρόπο τις οικονομικά ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, που δοκιμάζονται από τις αντιξοότητες της σημερινής οικονομικής συγκυρίας.

Τον Αγιασμό της έναρξης του Ιατρείου τέλεσε ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Κωνσταντίας και Αμμοχώστου κ. Βασίλειος. Παρόντες ήταν ο Υπουργός Υγείας Δρ Πέτρος Πετρίδης, ο Δήμαρχος Παραλιμνίου κ. Θεόδωρος Πιρίλλης, άλλοι επίσημοι και πλήθος κόσμου.

Μετά το πέρας του Αγιασμού ο Πανιερώτατος, σε σύντομη ομιλία του, επαίνεσε όλους όσους συμβάλλουν για τη λειτουργία του ιατρείου, η οποία στηρίζεται, όπως χαρακτηριστικά είπε, στην αγάπη προς τον συνάνθρωπο, ενώ τόνισε την σπουδαιότητα του έργου, το οποίο είναι αποτέλεσμα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και δίνει όραμα στη ζωή των ανθρώπων στη δύσκολη τούτη εποχή της κρίσεως που διανύει ο τόπος μας και η οποία πρωτίστως είναι πνευματική και κατόπιν οικονομική.

Το Κοινωνικό Ιατρείο της Μητροπόλεως Κωνσταντίας στεγάζεται στην οδό Αντώνη Παπαδοπούλου 5, δίπλα ακριβώς από το Κοινωνικό Παντοπωλείο «Φωλιά Αγάπης» της Μητροπόλεως και λειτουργεί με τη στήριξη εθελοντών ιατρών και νοσηλευτών της περιοχής, υπό την εποπτεία και επιμέλεια του ιατρού Αρχιμανδρίτη π. Αναστασίου Πογιατζιή.

Τα εγκαίνια του Ιατρείου της Ιεράς Μητρόπολης Κωνσταντίας και Αμμοχώστου τέλεσε ο Υπουργός Υγείας Δρ Πέτρος Πετρίδης, ο οποίος στον χαιρετισμό του εξέφρασε τη βαθιά εκτίμηση και τα συγχαρητήρια του στον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου για την πρωτοβουλία του αυτή και «για τις συνεχείς και ακούραστες υπηρεσίες που προσφέρει στο στόχο για προώθηση των αρχών της αλληλεγγύης και της φιλανθρωπίας».

Ο Υπουργός Υγείας επεσήμανε ότι «τόσο η φιλανθρωπία, όσο και η αλληλεγγύη αποτελούν χωρίς αμφιβολία άξιες στάσεις ζωής στον ανθρώπινο βίο», υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι «συγχαρητήρια αρμόζουν και στους εθελοντές που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους με γνώμονα τις πανανθρώπινες αυτές αξίες και αρχές».

«Είναι καθήκον μας να αναδεικνύουμε και να στηρίζουμε τέτοιες πρωτοβουλίες, γιατί μας υπενθυμίζουν ότι οι συγκροτημένες κοινωνίες που ευημερούν, στηρίζονται στην κοινωνική αλληλεγγύη, την ανιδιοτελή εθελοντική προσφορά του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπό του. Γιατί μέσα από αυτές οικοδομούμε ένα σύστημα αξιών που τιμά τον άνθρωπο και την κοινωνία μας», πρόσθεσε.

Ολοκληρώνοντας τον χαιρετισμό του ο κ. Πετρίδης διαβεβαίωσε πως το Υπουργείο Υγείας θα είναι συνεργός και συμπαραστάτης σε αυτή την προσπάθεια της Μητροπόλεως και σημείωσε: «είμαι βέβαιος ότι αυτή η πρωτοβουλία συμβάλλει σημαντικά στο να εμπεδωθεί στην κοινωνία μας, η πρακτική της κοινωνικής ευθύνης ως βασικού εργαλείου κοινωνικής ανάπτυξης της σύγχρονης Δημοκρατίας».

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Εσπερινός Εγκαινίων ναού Ρουμανικού ρυθμού στην Μητρόπολη Ταμασού

Πραγματοποιήθηκε απόψε ο Εσπερινός των Εγκαινίων του ξύλινου ιερού ναού της Αγίας Κυριακής και του Οσίου Ιωάννου του Χοτζεβίτου, ο οποίος βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του μητροπολιτικού μεγάρου της Ιεράς Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής στο Επισκοπειό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εν λόγω ναός κτίστηκε σύμφωνα με Ρουμανικά σχέδια και πρότυπα και θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των Ορθοδόξων Ρουμάνων αδελφών μας που βρίσκονται στην Κύπρο.

Στον Μέγα Εσπερινό χοροστάτησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Τουλσέας κ. Βησσαρίων, συγχοροστατούντος του επιχωρίου Μητροπολίτη Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐα.

Στο τέλος της Εσπερινής ακολουθίας ο Μητροπολίτης Ταμασού σε σύντομο χαιρετισμό του ευχαρίστησε τον Πατριάρχη Ρουμανίας, ο οποίος, ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση της Μητροπόλεως Ταμασού και απέστειλε ως εκπρόσωπο του, στο πνευματικό αυτό γεγονός, τον αγαπητό Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Τούλτσεα κ. Βησσαρίων.

Ο Πανιερώτατος τόνισε ότι οι επίσημες ομιλίες και αντιφωνήσεις θα γίνουν αύριο το πρωί, κατά την διάρκεια των εγκαινίων, αναφέρθηκε, όμως, ακροθιγώς, στην σημασία που έχει ο εν λόγω ναός, αλλά και για «την σφυρηλάτηση των αδελφικών δεσμών μεταξύ των Ορθοδόξων χριστιανών Ρουμάνων και Κυπρίων, αλλά και για την σημασία που έχει να αντιλαμβανόμαστε το οικουμενικό μήνυμα της Ορθοδοξίας, το οποίο διακηρύττει ότι όλοι είμαστε μέλη του ενός σώματος του Ιησού Χριστού».

Η τελετή των Εγκαινίων θα πραγματοποιηθεί αύριο Κυριακή, στις 8.00 το πρωί και θα ακολουθήσει η πρώτη Θεία Λειτουργία στην καθαγιασμένη Αγία Τράπεζα του ναού προϊσταμένου του Πανιερωτάτου Μητροπολίτη Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐα, συμπαραστατούμενου υπό του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Τουλσέας κ. Βησσαρίωνος.

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Ο Θεός του Ελέους

1. ΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Όπως είναι γνωστό, στις Βιβλικές Μελέτες το έλεος του Θεού λαμβάνει σημαντική θέση, τόσο στην Παλαιά, όσο και στην Καινή Διαθήκη. Στη δική μας συμβολή στο πάνελ αυτό δεν θα ασχοληθούμε ούτε με την γενική έννοια του όρου, ούτε με τη βιβλική του σημασία, αλλά με μία ειδική κατανόηση του ελέους του Θεού κατά τον 17ο και 18ο αιώνα για να διαφανεί πως οι Ευαγγελικές αρχές βρίσκουν την εφαρμογή τους ή και κατανοούνται μέσα σε ποικίλα ιστορικά και κοινωνικά πλαίσια. Θα κάνουμε μία μόνο αναφορά όσον αφορά τον Θεό του ελέους στην παραβολή του Κυρίου κατά την οποία ένας εκ των δούλων του όφειλε το ποσό των μυρίων ταλάντων (Μτ. 18:23-35). Αυτό το ποσό, που για να αποπληρωθεί έπρεπε κάποιος να δουλέψει εφτά ζωές, ο ελεήμων Κύριος το χάρισε στο δούλο του. Αυτή η παραβολή καθορίζει την έννοια και το μέγεθος του ελέους του Θεού απέναντι στον άνθρωπο. Ο Θεός δεν αποδίδει στον άνθρωπο αυτό που του αξίζει, που ουσιαστικά θα έπρεπε να είναι η τιμωρία, αλλά τον περιβάλλει με την αγάπη και το έλεός του.

Εμείς θα αναφερθούμε στο πως κατά τον 17ο και 18ο αιώνα οι υπόδουλοι Έλληνες σε μία περιοχή της Ελλάδας, στη Μάνη της Πελοποννήσου κατανόησαν ή και βίωσαν την έννοια αυτή του ελέους που είτε δεικνύεται από τον Θεό στους ανθρώπους είτε οι άνθρωποι πρέπει να εφαρμόζουν απέναντι στους συνανθρώπους τους.

Σε επίσκεψή μας σε Ναούς του 17ου και 18ου αιώνα στη Μάνη της Πελοποννήσου στην Ελλάδα, παρατηρήσαμε μερικά πράγματα στις τοιχογραφίες των Ναών της περιοχής.

1. Η πλειονότητα των Ναών αυτών, πολλοί από τους οποίους είναι ιδιωτικοί, είναι πλήρως εικονογραφημένοι. Να σημειώσω ότι στις πλείστες περιπτώσεις πρόκειται για τεχνοτροπία λαϊκής τέχνης με αυστηρές βυζαντινές καταβολές. Το πρώτο ερώτημα μας ήταν γιατί σε μία περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν υπό τον Οθωμανικό ζυγό και υπήρχαν όλες οι γνωστές δυσκολίες για τους Χριστιανούς, οι Ναοί εμφανίζουν μία σημαντική άνθηση στην εικονογραφία και ειδικά στην τοιχογραφία;

2. Η δεύτερη μας παρατήρηση ήταν η επιλογή των αγιογραφικών προγραμμάτων. Είναι προφανές ότι σε όλους τους Ναούς υπάρχουν τα καθιερωμένα παραδοσιακά προγράμματα των τοιχογραφιών, όπως το δογματικό, το χριστολογικό, το ιστορικό, το μαριολογικό, το αγιολογικό κ.λπ. Δίδεται, εν τούτοις, ιδιαίτερη έμφαση σε συνθέσεις που φανερώνουν κατ´ εξοχή το "έλεος του Θεού". Σημειώνουμε βεβαίως ότι το έλεος του Θεού από Βιβλικής Χριστιανικής πλευράς συνδέεται με το σωτήριο έργο του Χριστού.

Πριν προχωρήσουμε σε διευκρινήσεις στα συγκεκριμένα ερωτήματα, θεωρούμε χρήσιμο να αναφέρουμε μερικά ιστορικά στοιχεία, γιατί πιστεύουμε ότι στο ιστορικό αυτό πλαίσιο βρίσκεται το κλειδί για τις απαντήσεις στα ερωτήματα μας. Όπως γνωρίζουμε, πριν αλλά και μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως (1453), προοδευτικά όλες οι περιοχές της Βυζαντινής αυτοκρατορίας είχαν περιέλθει υπό την Οθωμανική κυριότητα. Η βυζαντινή παιδεία και ο πολιτισμός οδηγήθηκαν σε μαρασμό. Οι χριστιανικοί λαοί περιέπεσαν σε αναλφαβητισμό και η χριστιανική πίστη βρισκόταν σε κίνδυνο. Για το λόγο αυτό, κατά το δεύτερο ήμισυ του 18ου αιώνα ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός περιερχόταν την Ελλάδα και παρότρυνε τους υπόδουλους να ασχοληθούν με τα γράμματα και την παιδεία των παιδιών τους. Όσο βεβαίως το επέτρεπαν οι κοινωνικές και οι πολιτικές συνθήκες που επέβαλλαν οι Οθωμανικές αρχές.

Οι Χριστιανικοί λαοί, όχι μόνο οι Έλληνες, αλλά και οι άλλοι λαοί, όπως Βούλγαροι, Σέρβοι κ.λπ. ζούσαν υπό τις ίδιες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες. Θυμίζουμε τους βαρείς και δυσβάστακτους φόρους, τους συστηματικούς εξισλαμισμούς και τους μαρτυρικούς θανάτους για όσους αρνούνταν να εξισλαμισθούν, την αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων των Χριστιανών κ.λπ. Μόνο η Εκκλησία απολάμβανε κάποιων προνομίων από μέρους των αρχών με στόχο τον ευκολότερο έλεγχο των υποδούλων. Γι αυτό πολλές φορές κληρικοί των ανώτερων και όχι μόνο βαθμίδων αλλά και Χριστιανοί λαϊκοί προύχοντες οδηγούνταν στο θάνατο γιατί κρίνονταν ως υπεύθυνοι για μια κατάσταση που επικρατούσε και δεν ήταν αρεστή στις αρχές.

Εδώ να μου επιτραπεί να προβώ σε μία σύγκριση της καταστάσεως αυτής των Χριστιανών της υπόδουλης Ελλάδας με την κατάσταση των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή. Όλοι γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι στη Συρία, εκτός από το πολυσυζητημένο θέμα της χρήσεως χημικών όπλων, καταδικαστέο φυσικά από όλους, υπάρχει και ο συστηματικός διωγμός των Χριστιανών που δεν γνωρίζουμε τον αριθμό των θυμάτων, οπωσδήποτε αρκετά μεγάλος, για τον οποίο δεν έγινε σχεδόν κανένας λόγος και δεν λήφθηκαν μέτρα για την προστασία των Χριστιανών και του αρχαίου Χριστιανικού πολιτισμού της χώρας. Δεν θα παραλείψω να κάνω επίσης μνεία και στην καταστροφή των Εκκλησιών και των άλλων μνημείων στην κατεχόμενη περιοχή της πατρίδας μου Κύπρου.

Σήμερα εμείς πραγματοποιούμε επισκέψεις στις φανταστικές Εκκλησίες της Μάνης και θαυμάζουμε την τέχνη της αγιογραφίας που αναπτύχθηκε εκεί σε μία εξ ίσου δύσκολη πολιτικά και κοινωνικά περίοδο. Η Εκκλησία καλείτο να διαδραματίσει τον πνευματικό και κοινωνικό της ρόλο. Να προσφέρει παιδεία στους υπόδουλους Χριστιανούς, να στηρίξει τους χειμαζόμενους, να στηρίξει την πίστη και να προσφέρει την ελπίδα σε όλους. Κατά την περίοδο αυτή χρησιμοποιούνταν ως διδακτικά βιβλία τα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας και το ρόλο του δασκάλου ανελάμβαναν οι ιερείς. Από αυτή την πρακτική στην Κύπρο επεκράτησε ο λαός να προσφωνεί τους κληρικούς "δάσκαλε".

Οι Εκκλησίες, επομένως, που είναι εξ ολοκλήρου τοιχογραφημένες με σκηνές της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης ήταν ένας τρόπος διδασκαλίας της πίστεως και μορφώσεως του ήθους με τη μίμηση της αρετής. Παρόμοιες τοιχογραφίες υπάρχουν π. χ. και στη Βουλγαρία. Το πλούσιο θεματολόγιο των τοιχογραφιών αποτελεί το ανοικτό βιβλίο των αγραμμάτων, για να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση του Αγίου Ιωάννη Δαμασκηνού. Αυτός ήταν ο πρώτος και γενικός στόχος των πλούσιων θεμάτων των τοιχογραφιών.

Ο δεύτερος στόχος απέβλεπε στο να εμπνεύσει την ελπίδα στους υπόδουλους μέσα από το εικονογραφικό χριστολογικό πρόγραμμα. Το πρόγραμμα αυτό είναι πολυεπίπεδο. Περιλαμβάνει τα της αποστολής του Χριστού στον κόσμο, της διδασκαλίας του, των θαυμάτων του, των παραβολών, αλλά και των παθών του Χριστού που υπέστη από το πολύ έλεος του για τον άνθρωπο.

Το έλεος του Θεού δεν περιορίζεται στην ιστορική του μόνο διάσταση, αλλά έχει και εσχατολογική προοπτική. Στην προοπτική αυτή όμως το έλεος του Θεού εκδηλώνεται μαζί με τη δικαιοκρισία του Θεού.  Όντως, σε όλους σχεδόν τους Ναούς κυριαρχεί με τρόπο ηγεμονικό η σκηνή τη Β´ Παρουσίας. Στην παράσταση της Β´ Παρουσίας δικαιώνονται όσοι πρόσφεραν έλεος και κατακρίνονται όσοι αθέτησαν το έλεος προς τον συνάνθρωπο.

2. ΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΝΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΥ

Το έλεος του Θεού πρέπει να έχει μιμητή τον άνθρωπο και όχι τη συμπεριφορά του συνδούλου της παραβολής που προαναφέραμε. Ο Κύριος της παραβολής είπε στο δούλο του: «δοῦλε πονηρέ, πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφῆκά σοι, ἐπεὶ παρεκάλεσάς με·  οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς καὶ ἐγὼ σὲ ἠλέησα;». Ειδικότερα, μέσα στο ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αναφερόμαστε, το έλεος λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι μέσα στις δύσκολες ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες έπρεπε να αναπτυχθεί το αίσθημα της αλληλεγγύης για να γίνει πιο ελαφρύς ο ζυγός της δουλείας και των κακουχιών. Η Εκκλησία λάμβανε πρόνοια για τα ορφανά, για τις κοπέλες που ήσαν απροστάτευτες από δική τους οικογένεια, για την παιδεία των χριστιανών παιδιών κ.λπ. Τα δεδομένα αυτά οδήγησαν ώστε να αναπτυχθεί στη συγκεκριμένη εικονογραφία με ζωντανό τρόπο η σκηνή της Κρίσεως, όταν π.χ. ο Κριτής λέγει: "Επείνασα και εδώκατέ μοι φαγείν ...." κ.λπ.

Παρατηρούνται δύο ειδών εικονογραφικές ερμηνείες. Η με πρώτη λαμβάνει ως βάση το "εδώκατέ μοι" κ.λπ. και έτσι η βοήθεια δίδεται κατ’ ευθεία στον Χριστό, ενώ η δεύτερη λαμβάνει ως βάση το "εφ´ όσον εποιήσατε ενί τούτων των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε". Με τη δεύτερη αυτή ερμηνευτική η βοήθεια δίδεται στους ελάχιστους αδελφούς του Χριστού.

Έντονα προβάλλεται ως παράδειγμα ελέους και ελεημοσύνης ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων, πατριάρχης Αλεξανδρείας, Κύπριος την καταγωγή. Η δόξα που έχει λάβει από τον Θεό ασκώντας το έλεος προς τους ανθρώπους, είναι εμφανής από τον τρόπο απεικόνισης του.

Θα έλεγα ότι συγκεκαλυμμένα, μέσω της αγιογραφίας, αφ’ ενός μεν μεταφέρεται το μήνυμα του ελέους του Θεού για όλους τους πάσχοντες υπόδουλους και της ελπίδας της παραμυθίας είτε στον παρόντα κόσμο είτε στη μέλλουσα ζωή, αφ’ ετέρου δε το μήνυμα της δικαιοκρισίας του Θεού για όλους εκείνους που καταδυναστεύουν το συνάνθρωπό τους.

Αυτό που θα μπορούσε να λεχθεί συμπερασματικά είναι ότι, όπως ο Θεός έχει τη δύναμη και την εξουσία να επιβάλει τιμωρία στον άνθρωπο ένεκα των παρεκκλίσεων του από το θέλημα του Θεού, εν τούτοις εφαρμόζει την αγάπη και το έλεός του, κατά τον ίδιο τρόπο, αυτοί που έχουν την εξουσία δεν μπορούν να καταδυναστεύουν τους άλλους, αλλά καλούνται να καταστούν και οι ίδιοι ελεήμονες όπως επιβάλλει το παράδειγμα του Θεού. Το έλεος του Θεού βρίσκεται όντως στο κέντρο του μηνύματος της Εκκλησίας προς τον κόσμο. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει ανάγκη της ελπίδας για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της ζωής και για να ανοίξει ο ορίζοντας της βασιλείας του Θεού του ελέους για όλους.

Μητροπολίτη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου κ. Βασιλείου

Διεθνής Συνάντηση για την Ειρήνη

«Η ειρήνη είναι ευθύνη όλων μας». Αυτό υπογράμμισε ο Πάπας Φραγκίσκος σε ακρόαση που είχε με τις αντιπροσωπείες των Εκκλησιών και των θρησκειών που λαμβάνουν μέρος στις εργασίες της Διεθνούς Συναντήσεως για την Ειρήνη και οργανώθηκε στη Ρώμη από τη Ρωμαιοκαθολική οργάνωση του Saint Egidio από τις 29 Σεπτεμβρίου μέχρι και τις 2 Οκτωβρίου.

Το θέμα της πολυπληθούς συνάντησης είναι «Το θάρρος της ελπίδας» (The courage to hope). Το θέμα αυτό φιλοδοξεί να καλύψει προβλήματα της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης και να μεταφέρει το μήνυμα της ελπίδας και αισιοδοξίας για αντιμετώπιση τους. Όπως είναι προφανές στις συζητήσεις κυριάρχησε το θέμα της Συρίας και της καταστάσεως των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή. Άλλωστε, η παρουσία του Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη και η συμμετοχή του σε στρογγυλή τράπεζα συζήτησης προκάλεσε έντονο το ενδιαφέρον, ιδιαιτέρως μετά την έκκληση που απηύθυνε για την επικράτηση της ειρήνης στην περιοχή. Παρών επίσης ήταν και ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος, ο οποίος έκανε το κήρυγμα στην τελετή λήξης της Συνάντησης.

Στη Συνάντηση εκπροσωπήθηκε σχεδόν το σύνολο των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Την Εκκλησία Κύπρου εκπροσώπησε ο Μητροπολίτης Κωνσταντίας και Αμμοχώστου Βασίλειος καθώς και ο Διευθυντής του Ελεγκτικού Τμήματος της Εκκλησίας Κύπρου κ. Ιωάννης Χαριλάου.

Ο Μητροπολίτης Κωνσταντίας έλαβε μέρος σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα «Ο Θεός του ελέους» (God is mercy). Ο Πανιερώτατος, με αφορμή  τοιχογραφίες στη Μάνη της Πελοποννήσου Ελλάδος, αναφέρθηκε στο πως ερμηνεύθηκε αγιογραφικά, θεολογικά και μέσα από την τέχνη της αγιογραφίας το έλεος του Θεού σε μία περίοδο που το Ελληνικό Γένος βρισκόταν υπό το ζυγό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, τον 17ο και 18ο αιώνα. Η κατάσταση των Ελλήνων της Μάνης είναι δυνατό να συγκριθεί με την κατάσταση των Χριστιανών στη Συρία και γενικότερα στη Μέση Ανατολή.  Επίσης η καταστροφή των Εκκλησιών και των άλλων μνημείων της κατεχόμενης Κύπρου μπορεί να συγκριθεί με τα δύο παραδείγματα. Η τοιχογραφία των Ναών στη Μάνη αποτύπωσε με ιδιαίτερο τρόπο το έλεος του Θεού για τους υπόδουλους προσφέροντας τους το μήνυμα της ελπίδας εξόδου από το ζυγό και τις κακουχίες.

Στο μήνυμα περί της ειρήνης της Συναντήσεως υπογραμμίζεται η αναγκαιότητα της συνεργασίας των θρησκειών για την ειρήνη. Είναι αρκετό πλέον για τους νέους να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον παιδείας του πολέμου. Αντίθετα, πρέπει να δημιουργηθεί περιβάλλον παιδείας για την ειρήνη.

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας

Ετήσιο μνημόσυνο Μητροπολίτη Κυρηνείας Παύλου

Δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την εις Κύριον εκδημία του μακαριστού Μητροπολίτου Κυρηνείας κυρού Παύλου, ο οποίος σημειωτέον εκοιμήθη την 1^η Οκτωβρίου 2011.

Στον Ιερό Ναό Αποστόλου Βαρνάβα Δασουπόλεως, όπου ο μακαριστός υπηρέτησε επί σειράν ετών ως Προϊστάμενος, τελέσθηκε, την Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου 2013, Αρχιερατική Θεία Λειτουργία και πάνδημο μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως της μακαρίας ψυχής του αειμνήστου Ιεράρχη, προϊσταμένου του διαδόχου του, Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κυρηνείας Χρυσοστόμου.

Ο λαός με επικεφαλής τον Δήμαρχο Καραβά κ. Γιάννη Παπαϊωάννου, κοινοτάρχες, προέδρους και μέλη τοπικών οργανώσεων και Συνδέσμων, ήρθαν για να προσευχηθούν για τον ποιμενάρχη τους κυρό Παύλο και απέδωσαν τη νενομισμένη τιμή και οφειλετική αναγνώριση των κόπων του μακαριστού Ιεράρχου για την μαρτυρική επαρχία της Κερύνειας.

Στο κήρυγμά του, ο Μητροπολίτης Κυρηνείας κ.κ. Χρυσόστομος, αφού μίλησε για τα μηνύματα του Ευαγγελίου της ημέρας αναφέρθηκε δι’ ολίγον και στην προσωπικότητα του προκατόχου του.

«Σήμερα είναι για την Μητρόπολη Κυρηνείας μια μέρα συμβολική, διότι τιμούμε τη μνήμη του μακαριστού προκάτοχου μου κυρού Παύλου, ο οποίος εποίμανε θεαρέστως και θεοφιλώς την Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας και έδωσε τη ζωή του πραγματικά ως φλογερός ιεράρχης υπέρ της Ορθοδόξου ημών πίστεως, αλλά και της πατρίδος», τόνισε.

Ο Πανιερώτατος επεσήμανε ότι, ο μακαριστός προκάτοχός του, είχε πάντοτε «ως γνώμονα του, ακριβώς, την αγάπη του προς τον Θεό και προς τον άνθρωπο και επειδή τα συστήματα των ανθρώπων είναι ποικιλώνυμα και τα συμφέροντα ποικιλόμορφα, ο ίδιος κοίταζε τον προσανατολισμό προς την επουράνιο βασιλεία του Θεού, την οποία και εμείς έχουμε καθήκον, ως χριστιανοί ορθόδοξοι, εκεί να προσανατολιζόμαστε».

«Όλα αυτά επί της γης είναι πρόσκαιρα, παροδικά, παρωχημένα, πεπερασμένα και μας τα αφαιρούν. Το μόνο κέρδος που μένει μέσα μας είναι ο Χριστός μας, το Ευαγγέλιο της αγάπης, προς τον Θεό, προς τον εαυτό μας και προς τον συνάνθρωπο», πρόσθεσε.

Ακολούθως, ο Κυρηνείας Χρυσόστομος, έκανε μια μικρή αναφορά στις αλησμόνητες πατρίδες της Σμύρνης και του Αϊβαλί, με αφορμή την ενθρόνιση του νέου Μητροπολίτη Κυδωνιών, για να συνεχίσει την αναφορά του στην αγαπημένη του επαρχία της Κερύνειας, η οποία ωδινάται και δοκιμάζεται για 39 τώρα χρόνια.

«Να εύχεσθε και να ενώνετε τις προσευχές σας με τις προσευχές του ταπεινού ιεράρχη της Μητροπόλεως Κυρηνείας, ο Θεός να μας αξιώσει να πάμε και στην Κερύνεια μας και στον Καραβά μας και την Λάπηθο και όλες τις κατεχόμενες ενορίες και κοινότητες μας», επεσήμανε.

«Ο Θεός και η Παναγία Μητέρα Του να μας προστατεύουν, να έχουμε πάντοτε αγάπη μεταξύ μας και να είμαστε ενωμένοι και όχι διηρημένοι, διότι η διαίρεση επιφέρει την διάσπαση και την καταστροφή, πρόσθεσε ο Πανιερώτατος, για να καταλήξει ευχόμενος «ο Θεός να ακούει τις ευχές μας και τις προσευχές μας και δια πρεσβειών του μακαριστού ιεράρχου της Μητροπόλεως Κυρηνείας Παύλου».

Λίγο πριν την απόλυση της Θείας Λειτουργίας ετελέσθη το μνημόσυνο του αοιδίμου Ιεράρχου, κατά τη διάρκεια του οποίου μίλησε εκτενώς περί της κατά Χριστόν βιωτής και των αγώνων του, ο άμεσος συνεργάτης του και γραμματέας της Μητροπόλεως Κυρηνείας κ. Χριστόδουλος Παχουλίδης, ο οποίος και συγκίνησε το πολυπληθές εκκλησίασμα, που από πρωίας προσήλθε για να τιμήσει τον αείμνηστο Δεσπότη του.

«Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Κυρηνείας Παύλος εδώ και δύο χρόνια, έφυγε από τον μάταιο τούτο κόσμο, όπως και έζησε: Μαχόμενος. Η ζωή του υπήρξε ένας συνεχής αγώνας για την Ορθοδοξία και ορθοπραξία, για τη διαφύλαξη των πάσης φύσεως δικαιωμάτων του εκτοπισμένου ποιμνίου του, για τη δικαίωση και απελευθέρωση της Μητροπολιτικής επαρχίας Κερύνειας, που του εμπιστεύθηκε ο ίδιο ο Μέγας και Ουράνιος Αρχιερέας, Χριστός», τόνισε.

«Στο θάνατο δεν ενέδωσε, παρά έπειτα από σκληρή και παρατεταμένη πάλη. Τον αντιμετώπισε και αυτόν, όπως όλες τις αντιξοότητες της πολυκύμαντης ζωής του, ως γνήσιος μαχητής. Έναντι της ασθένειάς του, η οποία τον κατέτρυχε, στάθηκε μέχρι εσχάτως προκλητικά αγέρωχος. Εκείνη τον βασάνιζε και αυτός την περιφρονούσε. Όσο εκείνη τον υπέσκαπτε, αυτός γιγαντευόταν. Αυτή τον κατέτρυχε νυχθημερόν, αλλά ο Επίσκοπος Παύλος δεν έπαυε εργαζόμενος νύκτα και μέρα τα έργα του Κυρίου», πρόσθεσε.

Ο κ. Παχουλίδης με γλαφυρότητα, πλήθος στοιχείων και καίριων αναφορών έπλεξε το εγκώμιο του κοιμηθέντος, για να καταλήξει λέγοντας ότι «η προσφορά του αοιδίμου Μητροπολίτη Παύλου σ’ όλους τους τομείς της εκκλησιαστικής δράσης και ζωής, είναι μεγάλη. Στέκεται σαν ορόσημο. Γίνεται μια παρηγοριά, αποτελεί μια ελπίδα».

Λουκάς Α. Παναγιώτου