Πανήγυρις Ιεράς Μονής Κύκκου

Την πανευφρόσυνο Θεομητορική εορτή, το σεβάσμιο Γενέσιο της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου, την εορτή, προοίμιο της παγκοσμίου χαράς και προάγγελο της ημών σωτηρίας, τίμησε με την δέουσα μεγαλοπρέπεια, αγαλλίαση και χαρά πνευματική, η πανηγυρίζουσα Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή, της Ελεούσας του Κύκκου, Μονή.

Οι πανηγυρικές λατρευτικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν την παραμονή, Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου, όπου, το απόγευμα, τελέστηκε ο Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός, χοροστατούντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κύκκου και Τηλλυρίας, του και Καθηγουμένου της ιστορικής Μονής, κ. Νικηφόρου, παρουσία του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐα.

Πλήθος πιστών συνέρρευσε κατά την Εσπερινή Ακολουθία, για να προσκυνήσουν την ιερή και θαυματουργό Εικόνα της Παναγίας του Κύκκου, έργο του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, να ανάψουν ένα κερί, να προσευχηθούν ενώπιόν Της και να λάβουν τη χάρη Της. Αναμεσά τους και η πρώτη κυρία της Κύπρου, η ερίτιμη σύζυγος του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Άντρη Αναστασιάδη, η οποία παρέστη, για να συνεορτάσει και να συνευφρανθεί, μετά της σεπτής χορείας των Πατέρων της σεβασμίου Μονής, την εορτή και πανήγυρη της Παναγίας μας.

Την επαύριον, ανήμερα της Εορτής, τελέστηκε, με εκκλησιαστική ιεροπρέπεια και λαμπρότητα, ο Όρθρος και η Αρχιερατική θεία Λειτουργία προϊσταμένου του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρου, συνιερουργούντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐου και τη συμμετοχή Πατέρων της Μονής και κληρικών των δύο Μητροπόλεων.

Τον πανηγυρικό λόγο της ημέρας εκφώνησε ο εκ των αδελφών της Μονής, Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού Ησαΐας, ο οποίος, έχοντας ως προμετωπίδα τις θεόπνευστες ποιητικές εκφράσεις του πρύτανη των Θεολόγων Πατέρων, αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, αναφέρθηκε στην σημασία της εορτής του Γενεσίου της Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας και, στηριζόμενος στον αγιογραφικό και πατερικό λόγο, έδωσε απαντήσεις στα ερωτήματα «προς τι και γιατί οι πανηγυρισμοί τούτοι», αλλά και «γιατί πρέπει να χαίρονται και να αγάλλονται άνθρωποι και κτίση».

«Πώς, λοιπόν, να μην αγαλλιάται και να μην χαίρει η κτίση όλη και μαζί με αυτήν και οι άνθρωποι για τη Γέννηση αυτή της Μαρίας, αφού, διά του προσώπου της, τα αρχαία κακά παρέρχονται και πνέουν αύραι παγκόσμιας χαράς;

»Ναι, εξαιτίας της προπατορικής αστοχίας, κατά τον Απόστολο Παύλο, «και η κτίσις τη ματαιότητι υπετάγη… και συστενάζει και συνωδίνει… και η αποκαραδοκία της κτίσεως την αποκάλυψιν των υιών του Θεού απεκδέχεται» (Ρωμ. η΄ 19-22).

Σημείωσε, ακολούθως, ότι «δίκαια και ο Μελωδός Κοσμάς αποκαλεί και προσφωνεί, στην Θ΄ Ωδή του Κανόνα του, που ψάληκε σήμερα στην Ορθρινή Ακολουθία, την Παναγία: «Μυστικός ει Θεοτόκε Παράδεισος…», θέλοντας, έτσι, να διερμηνεύσει και να διδάξει, ότι η Παναγία αποβαίνει πλέον «το υπέροχον εκείνον χωρίον, το φυτοίς αειθαλέσι κομών, το φωτός έμπλεον, το ευωδίας πλήρες». Είναι, δηλαδή, η Αειπάρθενος Μαρία ο νέος Παράδεισος, όπου μέσα στον οποίο θα αναθάλλει, πλέον το Ξύλον της Ζωής, ο Υιός και Λόγος του Θεού, και θα αναστρέφονται τα τέκνα του Θεού εν οσιότητι και δικαιοσύνη».

«Γι’ αυτό και οι Άγιοι της Εκκλησίας μας Πατέρες», πρόσθεσε, «μπροστά σ’ αυτά τα ανεξερεύνητα μυστήρια και θαυμαστά γεγονότα, τα οποία υπερβαίνουν τα ανθρώπινα μέτρα και επισυμβαίνουν στον ταπεινό και χθαμαλό οικίσκο του Ιωακείμ και της Άννας και τα οποία υπερακοντίζουν τα τοπικά και χρονικά όρια του παρόντος κόσμου και εκτείνονται στους ατελεύτητους αιώνες, καλούν όλους εμάς σε εγρήγορση πνευματική. Ταυτόχρονα, μας ποδηγετούν οι Πατέρες μας, όπως, στις κοινές και κατ’ ιδίαν προσευχές μας, να καταφεύγουμε πρέπει και στη χαρά, αλλά προπάντων στις προσωπικές, τις κοινωνικές και τις εθνικές δοκιμασίες μας στις μεσιτείες της Παναγίας μας».

Ο Πανιερώτατος επεσήμανε, ακόμη, ότι «ως πιστά μέλη της Εκκλησίας, έχομε διέξοδο στα αδιέξοδα και ελπίδα βέβαιη και σταθερή», που δεν είναι άλλη από την φοβερά και ακαταίσχυντη προστασία της Υπεραγίας Θεοτόκου. Και τούτο, γιατί, όπως «γράφει και επεξηγεί, χαρακτηριστικά, ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, στηριζόμενος στην πίστη της Εκκλησίας, προς το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου: Ότι ο Υιός και Λόγος του Θεού, προκειμένου να ενδυθεί το σχήμα της ανθρώπινης ταπεινότητας και να ενανθρωπήσει, έλαβε ως δάνειο από την Παναγία την ανθρωπότητά του. Και με αυτή παραμένει συνδεδεμένος στους ατελεύτητους αιώνες, “ίνα προσφέρη δώρα τοις ανθρώποις στο διηνεκές”, θα επεξηγήσει ο άγιος Επιφάνιος Κύπρου».

Έναντι της αιώνιας αυτής οφειλής του Χριστού προς την Υπεραγία Θεοτόκο «σημαίνει, πως, και μπροστά στις δεήσεις και τις ικεσίες της Παναγίας Μητέρας του, ανταποκρίνεται και συγκαταβαίνει ο Υιός του Θεού και Υιός της. Έτσι, η καταφυγή μας προς τις μεσιτείες της Παναγίας, πρέπει να γνωρίζομε, ότι δεν αποβαίνουν ατελέσφορες, όταν με πίστη και ισχυρή ελπίδα την εμπιστευόμαστε. Αυτό μας βεβαιώνει η Εκκλησία μας, ότι “πολύ ισχύει δέησις Μητρός προς ευμένειαν” του Δεσπότου Χριστού».

«Γι’ αυτό, Υπεραγία Θεοτόκε, σήμερα, που όλοι εμείς πανηγυρίζομε για το γεγονός της γέννησής σου, εκ βάθους καρδίας σε ικετεύουμε, Μητροπάρθενε Δέσποινα, να ενισχύεις, να σκέπεις και να προστατεύεις τον λαό σου, τον παροικούντα στη νήσο Κύπρο, όπως και τον καθένα από εμάς», τόνισε.

Ο Μητροπολίτης Ταμασού παρεκάλεσε, κλείνοντας τον λόγο του, την Παναγία Θεοτόκο, «να διαφυλάξει και να αυξήσει την Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Κύκκου και να κρατύνει γεραρόν επί μήκυστα έτη τον σεπτό και σεβάσμιο Ηγούμενό της, Γέροντα και Πατέρα μας, Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρο, προς όφελος της Μονής του, της Επισκοπής του και του λαού μας». 

Εκθειάζοντας, μάλιστα, το έργο και τις δράσεις του Κύκκου Νικηφόρου, «του φρούραρχου και θεματοφύλακα του πνευματικού τούτου κάστρου της πίστεως και λαμπρού θησαυροφυλακίου της θαυματουργικής Εικόνος της Μάνας του Θεού», σημείωσε, ότι «κατάφερε με κόπους, μελέτη, θυσίες και πόνους πολλούς να το διατηρήσει ζωντανό και ακμαίο, μετατρέποντάς το, ως όφειλε εκ της παραδόσεως της Μονής, σε οικουμενικό πομπό πολιτισμού και θείας Χάριτος, αλλά και, ταυτόχρονα, τιμώντας και το προσωνύμιο της ιεράς Εικόνος της Παναγίας Ελεούσας του Κύκκου, και σε πηγή φιλανθρωπίας και ανθρωπίνης παρηγοριάς». 

Ο Ταμασού Ησαΐας επεσήμανε, τέλος, ότι όλο αυτό το έργο «αποτελεί και εκ μέρους της γενιάς των συγχρόνων Ελλήνων της Κύπρου τη μεγαλύτερη τιμή και σεβασμό προς το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, ης και το Γενέσιον σήμερα εορτάζομεν».

Αξίζει να σημειωθεί, ότι, και κατά την κυριώνυμο ημέρα της πανηγύρεως της Ιεράς Μονής Κύκκου συναθροίστηκε πλήθος πιστών, οι περισσότεροι εκ των οποίων κοινώνησαν των Αχράντων Μυστηρίων, ενώ αρκετοί εκκλησιάσθηκαν και στο προαύλιο, λόγω των μέτρων προστασίας της υγείας εκ της πανδημίας του κορονοϊού.

Τους ψυχοτερπείς ύμνους και τις εγκωμιαστικές ωδές της εορτής των Γενεθλίων της Θεοτόκου, αλλά και, κατά την ώρα του Κοινωνικού, τον θεσπέσιο πολυέλαιο: «Αγνή Παρθένε Δέσποινα», έργο της ποιητικής γραφίδος του αγίου Νεκταρίου, απέδωσαν οι κοσμούντες τα ιερά αναλόγια, τα μέλη του Βυζαντινού Χορού της Μονής Κύκκου υπό τη διεύθυνση των Άριστου Θουκυδίδη και Νίκου Παναγιώτου.

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Ονομαστήρια Εφόρου Ιεράς Μονής Κύκκου

Σε κατανυκτική και προσευχητική ατμόσφαιρα τιμήθηκε, το Σάββατο 22 Αυγούστου 2020, η μνήμη του αγίου μάρτυρος Αγαθονίκου και των συν αυτώ Μαρτύρων στην Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Ελεούσας του Κύκκου.

Χοροστατών στον Εσπερινό και τον Όρθρο και Ιερουργών κατά τη θεία Λειτουργία ήταν ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μεσαορίας Γρηγόριος, συμπαραστατούμενος από Πατέρες της Μονής Κύκκου και τον άγοντα τα ονομαστήριά του, Έφορο της Μονής Πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη Αγαθόνικο Κυκκώτη.

Ο π. Αγαθόνικος αποτελεί πνευματικό ανάστημα δύο μεγάλων πνευματικών ανδρών, του Καθηγουμένου της Μονής και σεπτού Ποιμενάρχου της θεοσώστου Μητροπόλεως Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρου και του μακαριστού Γέροντος Γαβριήλ, Ηγουμένου της κατεχόμενης, από τους Τούρκους εισβολείς, Μονής του ιδρυτού της Εκκλησίας Κύπρου, Αποστόλου Βαρνάβα.

Δεκάδες πνευματικά παιδιά του π. Αγαθονίκου και πολλοί ευλαβείς προσκυνητές της Ιεράς του Κύκκου Μονής, οι οποίοι τον σέβονται και τον αγαπούν ανηφόρισαν ως τις αυλές της Κυρίας Θεοτόκου για να προσκυνήσουν στην Χάρη της Παναγίας, να συμμετάσχουν στην εορτή και για να του ευχηθούν.

Τα ιερά αναλόγια διακόνησαν, με τις ηδύμολπες φωνές τους και τις μοναδικές αποδόσεις των ύμνων της εορτής, οι καλλικέλαδοι πρωτοψάλτες, στον Εσπερινό, ο εκ Πάφου ορμώμενος Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής Χρίστος Καράλης, στον Όρθρο και τη θεία Λειτουργία, ο πρωτοψάλτης του Καθεδρικού Ναού Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου  της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, Κυριάκος Ψάλτης.

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Το Πάσχα του Καλοκαιριού στην Μονή Κύκκου

Την κορυφαία Θεομητορική εορτή του εκκλησιαστικού έτους, την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και της μεταστάσεώς Της εις τους Ουρανούς τίμησε με κάθε επισημότητα, μεγαλοπρέπεια και με την ανάλογη λαμπρότητα, για άλλη μια φορά φέτος, ο πιστός λαός μας, στην Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή της Ελεούσας Παναγίας του Κύκκου.

Με πιστή τήρηση των απαραίτητων μέτρων για την αποφυγή μετάδοσης του κορωνοϊού, εκατοντάδες πιστοί έσυραν τα βήματά τους στις αυλές της Κυρίας Θεοτόκου του Κύκκου προκειμένου να ανάψουν ένα κεράκι μπρος στην Ιερή Εικόνα Της και να προσευχηθούν στην χάρη Της.

Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι ιδιαίτερη η αγάπη και ξεχωριστός ο σεβασμός, με τον οποίο το σύνολο των πιστών της Κύπρου περιβάλλει την σεβασμία του Κύκκου Μονή και όλως ιδιαιτέρως την θαυματουργό Εικόνα Της, έργο των χειρών του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά.

Οι λαμπρές λατρευτικές εκδηλώσεις άρχισαν το απόγευμα της Παρασκευής, παραμονή του Δεκαπενταυγούστου, με την τέλεση της πανηγυρικής Εσπερινής Ακολουθίας χοροστατούντος του Καθηγουμένου της σεβασμίου Μονής και σεπτού Ποιμενάρχη της Ιεράς Μητροπόλεως Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρου, πλαισιούμενου από πατέρες της Μονής και κληρικούς της Μητροπόλεως.

Τους αριστουργηματικούς και εξαίσιους ύμνους της μεγάλης εορτής με το βαθύ τους περιεχόμενο απέδωσαν μεγαλόπρεπα και μελωδικότατα οι ιεροψάλτες του βυζαντινού χορού της Ιεράς Μονής.

Την κυριώνυμο ημέρα τελέσθηκε ο Όρθρος και η Πανηγυρική θεία Λειτουργία, κατά την οποία συλλειτούργησαν οι Πανιερώτατοι Μητροπολίτες Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρος και Κυρηνείας κ. Χρυσόστομος, συμπαραστατούμενοι από πατέρες της Μονής, ιερείς και διακόνους των δύο μητροπόλεων.

Στο κήρυγμά του ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Κυρηνείας κ. Χρυσόστομος αφού ευχαρίστησε τον Γέροντά του Μητροπολίτη Κύκκου για την πρόσκληση, την οποία χαρακτήρισε «πραγματική ευλογία», υπογράμμισε τη σημασία του γεγονότος της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και επικαλέστηκε τη Μεγαλόχαρη να χαρίζει υγεία, δύναμη κι ελπίδα στους πιστούς και ιδιαιτέρως στο «μέχρι σήμερα εξολοκλήρου δεινώς δοκιμαζόμενο και διασκορπισμένο Ποίμνιο της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας».

«Καλούμαστε να ζήσουμε τη νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο. Και σήμερα βρισκόμαστε όλοι εδώ για να γιορτάσουμε αυτό το γεγονός της νίκης, να προχωρήσουμε με την Θεοτόκο ως άνθρωποι στην εμπειρία της Ζωής, στην νίκη που κατάφερε για μας ο θεάνθρωπος Ιησούς. Να επιβεβαιώσουμε την επαλήθευση αυτής της νίκης που κατάφερε ένας καθόλα άνθρωπος, ο οποίος δέχτηκε να ενωθεί με τον Θεό φιλοξενώντας τον μέσα της, μια γυναίκα, η οποία έγινε μητέρα του Θεού, μητέρα του μεγάλου δώρου της Ζωής», τόνισε.

«Όλη της η διαδρομή επιβεβαιώνει την σταθερότητά της στην επιλογή της να είναι συνδεδεμένη με την Ζωή, την πραγματική ζωή. Έδωσε τον εαυτό της ως πύλη μέσα από την οποία πέρασε η χαρά και η ελπίδα στον κόσμο. Εάν ο Θεός τόσο αγάπησε τον κόσμο ώστε έστειλε τον υιό του τον μονογενή να θυσιαστεί γι’ αυτόν, η Παναγία μητέρα Του, τόσο πολύ και μέσα από τον υιό της τον μονογενή αγάπησε τον κόσμο, ώστε με την κοίμησή της φρόντισε να μην εγκαταλείψει τον κόσμο αλλά να προστατεύει και να περιφρουρεί ως μάνα ολόκληρο τον κόσμο».

«Μαζευτήκαμε σήμερα εδώ», πρόσθεσε, «όπως ποτέ άλλοτε οι θείοι και ιεροί Απόστολοι “θεαρχείω νεύματι”, για να παρακαλέσουμε την Ελεούσα και να κτυπήσουμε τη θύρα του ελέους της μέσα σε κλίμα αβεβαιότητας, σχετικοποίησης, τραγικότητας, τρομοκρατίας, θανατηφόρων λοιμώξεων, απελπισίας και αποσταθεροποίησης, ανθρώπινης εκμετάλλευσης και στερήσεων, σύγχυσης, προβλημάτων και καταστροφών».

Ο Πανιερώτατος έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στην ευλάβεια των Κερυνειωτών προς την Θεοτόκο, η οποία, όπως είπε, «αποτυπώνεται εύγλωττα από τον μεγάλο αριθμό ιερών χώρων της αρχιερατικής μας περιφέρειας, οι οποίοι είναι αφιερωμένοι στην χάρη της. Οι 35 αυτές ιερές Μονές, ιεροί Ναοί, εξωκκλήσια, παρεκκλήσια και προσκυνήματα φανερώνουν με αλάνθαστη ακρίβεια τη σύνδεση που διατηρούσαν οι πρόγονοί μας με την Παναγία κατά τη διάρκεια χρονικών περιόδων του πρόσφατου και μακρινού παρελθόντος μας και την τακτική επίκληση της μεσιτείας της προς τον Κύριο».

«Είναι ακριβώς αυτή τη σύνδεση που πρέπει να επανακαλλιεργήσουμε», επεσήμανε, «προκειμένου να γίνουμε δεκτικοί στην καθοδήγησή της, να επιστρέψουμε στο παράδειγμά της να φωτίσει τις δράσεις μας, να γεμίσει τις πράξεις μας και τις ζωές μας με αγάπη, ταπείνωση, κατανόηση και συγχώρεση, να μας ενδυναμώνει στον αγώνα μας για επιστροφή στην αγαπημένη μας γη και στους ιερούς μας χώρους, για διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων Κυπρίων, για διασφάλιση ειρήνης, νομιμότητας, δικαιοσύνης και αρμονικής συνύπαρξης στο νησί μας».

Ο Κυρηνείας Χρυσόστομος κατέκλεισε τον λόγο του, υπογραμμίζοντας ότι η Παναγία «ως μάνα είναι γεμάτη αγάπη και αυτή της η αγάπη δεν περιορίζεται μόνο στα δικά της παιδιά αλλά αγκαλιάζει με αγάπη τα παιδιά όλου του κόσμου. Η αγκαλιά της μας διαβεβαιώνει ότι είμαστε όλοι ενωμένοι στην αγάπη της. Πάντοτε είναι μαζί μας και, ας έχουμε βεβαία την πίστη, την επίγνωση, ότι δεν μας εγκαταλείπει».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Όρθρος και η θεία Λειτουργία από την Ιερά Μονή Κύκκου μεταδιδόταν ζωντανά από την τηλεόραση του ΡΙΚ σε ολόκληρη την Κύπρο και μέσω του δορυφορικού προγράμματος της κρατικής τηλεόρασης σε όλο τον κόσμο.

Μετά το πέρας της λατρευτικής συνάξεως, εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης ζήτησαν από τον Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρο να σχολιάσει την σημερινή ημέρα.

«Είναι γνωστό ότι ο ευσεβής λαός μας, όλως ιδιαιτέρως σέβεται και τιμά την Παναγία μας, την μητέρα του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού», τόνισε. «Γι’ αυτό και σε κάθε θεομητορική γιορτή, δηλαδή σε κάθε γιορτή που είναι αφιερωμένη στην Παναγία μας και ιδιαίτερα τη γιορτή του Δεκαπενταυγούστου, το Πάσχα της Παναγίας, όπως αποκαλείται, γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο λαός μας κατά χιλιάδες κατακλύζει τους ναούς και τα μοναστήρια μας για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του προς την Παναγία μας. Έτσι και εδώ, στο μοναστήρι του Κύκκου, συνέρρευσε σήμερα ο λαός μας, έσυραν τα βήματά τους ίσαμε εδώ στον ηλιοστάλακτο αυτό θρόνο της Παναγίας μας, της Ελεούσας του Κύκκου, για να κάμψει ευλαβικά το γόνυ της ψυχής του μπροστά στην σεβάσμια Εικόνα Της και να καταθέσει μπροστά στην πανάμωμη μορφή Της, τις αγωνίες, τους καημούς και τις ελπίδες του και να εκμυστηρευτεί τις μύχιες σκέψεις του. Ήλθε, ακόμη, ο λαός μας εδώ σήμερα, για να παρακαλέσει την Παναγία μας να γίνει και πάλι η Υπέρμαχος στρατηγός του γένους μας, του έθνους μας και να μας σκέπει και να μας φρουρεί από τους επιβούλους εχθρούς μας που σήμερα επιβουλεύονται την πατρίδα μας και στην στεριά και στην θάλασσα».

Κάλεσε, επίσης, τον λαό μας «να μετανοήσει ειλικρινά, να μετανοήσουμε όλοι μας, διότι αμαρτήσαμε. Και πρέπει να μετανοήσουμε για να εισηκουστούν οι δεήσεις, οι παρακλήσεις και οι προσευχές μας και να φανεί ίλεως ο Θεός και να συντομεύσει και τον χρόνο της δοκιμασίας μας και να μας προστατεύει και από άλλους κινδύνους, ορατούς και αοράτους».

Κλείνοντας ο Πανιερώτατος, αφού αναφέρθηκε στο παράδειγμα της πόλεως της Νινευή, ζήτησε η μετάνοια μας να είναι ειλικρινής και «να επανέλθουμε στον Θεό, να τον βάλουμε κέντρο της ζωής μας. Να πυκνώσουμε την παρουσία μας στην Εκκλησία, στις θείες Λειτουργίες, στην θεία Κοινωνία, γιατί μόνο έτσι, πιστεύω, ότι θα σωθούμε από τις δύσκολες περιστάσεις και τους κινδύνους που μας κυκλώνουν σήμερα».

Λουκάς Α. Παναγιώτου