27ο Συνέδριο Χριστιανικής Ένωσης Κυπρίων Επιστημόνων

Το 27ο Συνέδριό της διοργανώνει, την Κυριακή, 13 Ιανουαρίου 2013, στις 11.00 το πρωί, στο Κέντρο «Μακεδονίτισσα», στη Λευκωσία, η Χριστιανική Ένωση Κυπρίων Επιστημόνων (ΧΕΚΕ) με θέμα: «Αρχιεπίσκοπος και Εθνάρχης Μακάριος Γ΄: Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (1913-2013)».

Στο επετειακό αυτό συνέδριο θα απευθύνουν χαιρετισμούς ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Δημήτρης Χριστόφιας και ο Πρέσβης της Ελλάδος κ. Βασίλης Παπαϊωάννου, ενώ την έναρξη των εργασιών του Συνεδρίου θα κηρύξει ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος Β΄.

Εισηγητές του συνεδρίου, κατά σειρά που εμφανίζονται στο πρόγραμμα, είναι οι κύριοι:

Κωστής Κοκκινόφτας, Ερευνητής στο Κέντρο Μελετών της Ιεράς Μονής Κύκκου, με θέμα «Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και η Ιερά Μονή Κύκκου».

Πέτρος Παπαπολυβίου, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου, με θέμα: «Η συμβολή του αείμνηστου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στην προετοιμασία του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα (1950-1955)».

Ανδρέας Αγγελόπουλος, Πρόεδρος Μελάθρου Αγωνιστών ΕΟΚΑ, με θέμα: «Αρχιεπίσκοπος και Εθνάρχης Μακάριος Γ΄ και ΕΟΚΑ (1955-1959)» και

Ανδρέας Μιτσίδης, Διευθυντής του Γραφείου του αείμνηστου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, με θέμα: «Το εκκλησιαστικό και εθνικό έργο του Αρχιεπισκόπου και Εθνάρχη Μακαρίου Γ΄ (1950-1977)».

Η αλήθεια για την αναστύλωση της Μονής του Αποστόλου Ανδρέα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Ἐπειδή μέ δημοσιεύματα τοῦ Τύπου ἐπιρρίπτονται εὐθύνες τόσο στόν Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομο, ὅσο καί στόν Ἐπίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο, γιά κωλυσιεργία καί  παρεμπόδιση τῆς ἀναστύλωσης τῆς Μονῆς τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέα, θέλουμε νά δηλώσουμε τά παρακάτω γιά ἀποκατάσταση τῆς ἀλήθειας.

1^ον Μετά ἀπό συζητήσεις πού εἴχαμε μέ τήν Τεχνική Ἐπιτροπή τῆς δικῆς μας πλευρᾶς ἀποφασίστηκε νά προχωρήσει ἡ διαδικασία μέσω τῶν δύο Τεχνικῶν Ἐπιτροπῶν καί τοῦ Ο.Η.Ε.

2^ον Σέ σύσκεψη πού πραγματοποιήθηκε στό Γραφεῖο τῆς Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, παρουσία τῆς Τεχνικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς δικῆς μας πλευρᾶς, ζητήσαμε νά ἐκπροσωπεῖται ἡ Διαχειριστική Ἐπιτροπή τῆς Μονῆς τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέα στίς διαβουλεύσεις τῶν Τεχνικῶν Έπιτροπῶν μέ τήν U.N.D.P (Ο.Η.Ε), ὅπως ἐπίσης νά ἔλθουμε, ὡς Ἐκκλησία, σέ ἄμεση ἐπαφή μέ τήν U.N.D.P, ὥστε νά συζητήσουμε τίς βασικές λεπτομέρειες τοῦ Συμβολαίου πού θά ὑπογράφαμε.

3^ον Τά αἰτήματά μας ἔγιναν δεκτά καί πραγματοποιήθηκε συνάντηση μέ τήν U.N.D.P στά γραφεῖα τῆς Ἐπισκοπῆς, παρουσία καί τοῦ κ. Μενέλαου Μενελάου, ἐκπροσώπου τοῦ Διπλωματικοῦ Γραφείου τοῦ Προεδρικοῦ. Ἐκεῖ ἀποφασίστηκε νά δώσουμε τά προσχέδια τῆς Ὁμάδας Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Πάτρας καί ἡ  U.N.D.P νά τά μελετήσει καί νά ἐπανέλθει μέ προσχέδιο συμφωνίας. Τό προσχέδιο μᾶς στάληκε γιά νά τό μελετήσουμε.

4^ον Σέ εὐρεία συνάντηση, ἡ ὁποία πραγματοποιήθηκε στό γραφεῖο τοῦ Μακαριωτάτου, παρουσία τῆς ἐπικεφαλῆς τῆς U.N.D.P κας Tiziana Zennaro καί τοῦ κ. Μενελάου, συζητήθηκαν κάποια ἐπιμέρους σημεῖα ἐπί τοῦ προσχεδίου πού μᾶς παραδόθηκε καί συμφωνήθηκε νέα συνάντηση γιά τήν ὁλοκλήρωση τῆς συμφωνίας καί τήν ὑπογραφή της.

5^ον Κατά τήν ὁρισθεῖσα ἡμερομηνία ἡ κα. Tiziana Zennaro δέν παρευρέθηκε στή συνάντηση καί μᾶς ἐνημέρωσε μέσω τοῦ κ. Μενελάου ὅτι ἀναμένει κάποιες ὀδηγίες ἀπό τά Κεντρικά Γραφεῖα τοῦ Ο.Η.Ε στή Νέα Υόρκη γιά νά μπορέσει νά προχωρήσει. Πέρασαν ἀπό τότε δύο σχεδόν μήνες χωρίς καμία ἐνημέρωση, παρ’ ὅτι ἔγιναν κάποιες προσπάθειες ἐκ μέρους μας μέσω τοῦ διπλωματικοῦ γραφείου τοῦ Προεδρικοῦ. 

Ὡς έκ τούτου, ἡ Ἐκκλησία ὄχι μόνον καμία κωλυσιεργία ἤ παρεμπόδιση παρεμβάλει, ἀλλά ἀντιθέτως λαμβάνει πρωτοβουλίες καί πιέζει ὥστε νά ἀναστηλωθεῖ, χωρίς νά ἀπεμπολεῖ τά θρησκευτικά τῆς δικαιώματα, τό συντομότερο δυνατό.

Θεωροῦμε ὅτι τά δημοσιεύματα πού βλέπουν κατά καιρούς τό φῶς τῆς δημοσιότητας καί ἡ παραπληροφόρηση, ἀπό ὁρισμένους κύκλους, εἶναι κακόβουλα καί ζημιώνουν τόσο τίς ἐνέργειες τῆς Ἐκκλησίας ὅσο καί τῆς Πολιτείας γιά τήν καλύτερη καί συντομότερη διευθέτηση τοῦ ὅλου θέματος.

Δηλώνουμε ἀπερίφραστα γιά μία ἀκόμα φορά ὅτι ἡ Ἀρχιεπισκοπή, ἡ Ἐπισκοπή Καρπασίας μαζί μέ τή Διαχειριστική Ἐπιτροπή τῆς Μονῆς εἴμαστε ἕτοιμοι νά προχωρήσουμε ἄμεσα γιά τήν ἀναστήλωση τῆς ἱστορικῆς Μονῆς τῆς πολύπαθης Καρπασίας μας.

Ἐκ τοῦ Γραφείου τῆς Ἐπισκοπῆς Καρπασίας,
10 Ἰανουαρίου 2013.

Χριστούγεννα για τους ρωσόφωνους της Κύπρου

Με ιερά αγρυπνία, η οποία τελέστηκε το βράδυ της Κυριακής των Θεοφανείων, στο ιερό παρεκκλήσιο του Φιλανθρώπου Χριστού στην Λεμεσό, μέσα σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης και με την δέουσα ιεροπρέπεια γιόρτασαν την λαμπρά εορτή των Χριστουγέννων, οι ρωσσόφωνοι που διαμένουν στην Κύπρο.

Στην αγρυπνία και τη Θεία Λειτουργία συλλειτούργησαν οι Πανιερώτατοι Μητροπολίτες Λεμεσού Αθανάσιος και Ταμασού Ησαΐας.

Κύκκου Νικηφόρος: «Βάλτε ξανά τον Επιφανέντα Χριστό στο κέντρο της ζωής σας»

Με την αρμόζουσα εκκλησιαστική λαμπρότητα και την δέουσα μεγαλοπρέπεια γιορτάστηκε, στο Μετόχι της Ιεράς Μονής Κύκκου στην Λευκωσία, η εορτή των Θεοφανείων.

Το πρωί, στον Ιερό Ναό του Αγίου Προκοπίου, εψάλλει ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρου, συμπαραστατούμενου από αδελφούς της Μονής.

Στην συνέχεια εν πομπή μετέβησαν στους παρακείμενους κήπους του Μετοχίου και στην ειδικά διαμορφωμένη εξέδρα τέλεσε τον Μέγα Αγιασμό, καθαγίασε τα ύδατα στο σιντριβάνι των κήπων και έρανε με αγιασμό τους παρισταμένους πιστούς.

Την τελετή καθαγιασμού των υδάτων παρακολούθησαν πλήθος πιστών, που είχαν από νωρίς λάβει θέσεις σε διάφορα σημεία γύρω από την εξέδρα, καθώς και ο Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού Νεοκλής Συλικιώτης, ο οποίος εκπροσώπησε την Κυβέρνηση.

Ο Μητροπολίτης Κύκκου, στον σύντομο λόγο του, αναφέρθηκε στο μεγάλο γεγονός της Θεϊκής Επιφάνειας και της φανερώσεως του Τριαδικού Θεού στους ανθρώπους, κατά την βάπτιση του Κυρίου στον Ιορδάνη ποταμό, καθώς και για την θέσπιση και την σημασία του «εισαγωγικού μυστηρίου» του βαπτίσματος στην ζωή μας.

Πρόσθεσε, ακολούθως, ότι «με την βάπτιση Του, ο Χριστός, φώτισε το γένος των ανθρώπων και του άνοιξε διάπλατα τον δρόμο της λυτρώσεως και της ανακαινίσεως και της αιώνιας ζωής και Βασιλείας Του και η αιώνια Βασιλεία του Θεού δεν προσδιορίζεται χρονικά ή τοπικά. Η αιώνια Βασιλεία του Θεού είναι μια νέα δυνατότητα στον άνθρωπο, είναι ένας νέος τρόπος ζωής που κυριαρχείται όχι από το σκοτάδι αλλά από το φως, όχι από το μίσος αλλά από την αγάπη, όχι από την υπερτροφική επικράτηση του εγώ αλλά από την ταπεινοφροσύνη, όχι από τον φόβο του θανάτου αλλά από την ελπίδα της Αναστάσεως».

«Ας ανοίξουμε και εμείς λοιπόν τις πόρτες της ψυχής μας για να εισέλθει και να κατοικήσει μέσα σ’ αυτή ο ίδιος ο Χριστός που είναι το αληθινό φως της θεογνωσίας για να μας γεμίσει με σύνεση και σοφία ώστε και η δική μας, του καθενός μας η ζωή, να κυριαρχείται από την αγάπη, την ταπείνωση, την ανοχή, την συγνώμη, την μακροθυμία, την επιείκεια και την πραότητα», τόνισε.

Ο Πανιερώτατος ευχήθηκε τα φετινά Θεοφάνεια να καταστούν για τον καθένα μας «ένας σταθμός, μια αληθινή αναγέννηση, ηθική και πνευματική, γιατί μόνο έτσι θα καταστούμε άξιοι της αγάπης του Θεού και της αιώνιας Βασιλείας Του». Εξέφρασε, παράλληλα, την βεβαιότητα ότι μέσα από αυτή την κατάκτηση «ο επιφανής Θεός θα φανεί ίλεως και θα δικαιώσει τις ελπίδες και τις προσδοκίες μας και η ακρωτηριασμένη σήμερα πατρίδα μας θα λυτρωθεί από τα δεινά της και σύντομα την μακρά Παρασκευή των εθνικών μας παθών θα διαδεχθεί η Ανάσταση».

Τέλος, ο Κύκκου Νικηφόρος, ευχήθηκε «το έτος αυτό να είναι έτος αναστροφής της οικονομικής κρίσεως, να εκλείψει διαπαντός και τούτο θα γίνει αν η ζωή μας παύσει να είναι ανθρωποκεντρική και γίνει Χριστοκεντρική και θα γίνει Χριστοκεντρική αν τοποθετήσουμε ξανά τον Επιφανέντα, σήμερα, Σωτήρα Χριστό στο κέντρο της ζωής μας».

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Με λειτουργίες και καθαγιασμό των υδάτων γιόρτασε η Κύπρος τα Θεοφάνεια

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και εορτάστηκαν σε όλους τους ιερούς ναούς της ελεύθερης Κύπρου τα Άγια Θεοφάνεια.

Επίκεντρο των φετινών εορτασμών ήταν ο ιερός ναός Αγίων Αναργύρων στην Κάτω Πάφο, όπου ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος προέστη του Αρχιερατικού Συλλείτουργου και του Μεγάλου Αγιασμού, συμπαραστατούμενος από τον Μητροπολίτη Πάφου Γεώργιο και τον  Επίσκοπο Μεσαορίας Γρηγόριο.

Ακολούθησε πομπή από την εκκλησιά προς το λιμανάκι της Κάτω Πάφου, της οποίας ηγήθηκαν οι εκκλησιαστικές πολιτικές και στρατιωτικές αρχές υπό τους ήχους της Φιλαρμονικής του Δήμου Πάφου και της αστυνομίας και πραγματοποιήθηκε η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στη θάλασσα.

Ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Κύπρου ευχήθηκε όπως του χρόνου η επίσημη τελετή του Αγιασμού των υδάτων τελεστεί στην Κερύνεια.

Παρόντες στους εορτασμούς στην Πάφο ήσαν ο Πρόεδρος της Βουλής Γιαννάκης Ομήρου, ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Γιώργος Δημοσθένους, ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ και υποψήφιος για την Προεδρία της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης και ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Μάριος Καρογιάν.

Ο Υπουργός Παιδείας Γιώργος Δημοσθένους σε δηλώσεις του μετά το πέρας της τελετής κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού ανέφερε πως η γιορτή των Θεοφανείων έχει το δικό της συμβολισμό και τη δική της ξεχωριστή σημειολογία. Είναι, είπε, «μια γιορτή που όλοι μιλούμε για ψυχική και πνευματική αναβάπτιση και εξαγνισμό όλων των αμαρτιών». Ευχήθηκε επίσης όπως «σαν μια καινούργια αρχή να πορευτούμε δυναμικά για ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη». Αυτό, κατέληξε, είναι το μήνυμα  αυτών των ημερών.

Ο Μητροπολίτης Κυρηνείας Χρυσόστομος τέλεσε την Θεία Λειτουργία και την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού στον Ιερό Ναό Αγίου Μάμαντος στον προσφυγικό συνοικισμό Κοκκινοτριμιθιάς και ακολούθως περιήλθε αγιάζων τις οικίες των κατοίκων των εκτοπισμένων προσφύγων έχοντας πάντα στην σκέψη και την καρδιά την σκλαβωμένη Κερύνεια μας.

Στη Λευκωσία, ο καθαγιασμός των υδάτων έγινε στο σιντριβάνι των κήπων του Μετοχίου Κύκκου από τον Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρο, ο οποίος προέστη προηγουμένως της Θείας Λειτουργίας και του Μεγάλου Αγιασμού στον Ιερό Ναό Αγίου Προκοπίου.

Την τελετή καθαγιασμού των υδάτων παρακολούθησαν πλήθος πιστών, που είχαν από νωρίς λάβει θέσεις σε διάφορα σημεία γύρω από την εξέδρα. Την Κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού Νεοκλής Συλικιώτης.

Ο Μητροπολίτης Κύκκου ευχήθηκε τα φετινά Θεοφάνεια να καταστούν για τον καθένα μας «ένας σταθμός, μια αληθινή αναγέννηση, ηθική και πνευματική, γιατί μόνο έτσι θα καταστούμε άξιοι της αγάπης του Θεού και της αιώνιας Βασιλείας Του». Εξέφρασε, παράλληλα, την βεβαιότητα ότι μέσα από αυτή την κατάκτηση «ο επιφανής Θεός θα φανεί ίλεως και θα δικαιώσει τις ελπίδες και τις προσδοκίες μας και σύντομα η ακρωτηριασμένη σήμερα πατρίδα μας θα λυτρωθεί από τα δεινά της και σύντομα την μακρά Παρασκευή των εθνικών μας παθών θα διαδεχθεί η Ανάσταση».

Τέλος, ο Πανιερώτατος, ευχήθηκε «το έτος αυτό να είναι έτος αναστροφής της οικονομικής κρίσεως, να εκλείψει διαπαντός και τούτο θα γίνει αν η ζωή μας παύσει να είναι ανθρωποκεντρική και γίνει Χριστοκεντρική και θα γίνει Χριστοκεντρική αν τοποθετήσουμε ξανά τον Επιφανέντα σήμερα Σωτήρα Χριστό στο κέντρο της ζωής μας».

Στη Λεμεσό, η ακολουθία τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίας Νάπας, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Λεμεσού Αθανάσιου στην παρουσία της Υπουργού Εσωτερικών Ελένης Μαύρου, του υποψηφίου για την Προεδρία της Δημοκρατίας Γιώργου Λιλλήκα, βουλευτών και τοπικών αρχών.

Ακολούθησε πομπή προς την αποβάθρα του παλιού λιμανιού, όπου έγινε ο καθαγιασμός των υδάτων, με αρκετούς θαρραλέους κολυμβητές να αψηφούν το τσουχτερό κρύο και να πηδούν στα παγωμένα νερά για να ανασύρουν το σταυρό.

Στην Λάρνακα, ο εορτασμός των Θεοφανείων ξεκίνησε με Θεία Λειτουργία στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου προϊσταμένου του Μητροπολίτη Κιτίου Χρυσοστόμου. 

Στην συνέχεια σχηματίστηκε πομπή προς τη μαρίνα, όπου σε ειδική εξέδρα ο Μητροπολίτης Κιτίου Χρυσόστομος τέλεσε τον καθαγιασμό των υδάτων. Κατά τη διάρκεια της τελετής αφέθηκαν ελεύθερα από τους επισήμους άσπρα περιστέρια ενώ ηχούσαν οι κόρνες των πλοίων τα οποία βρίσκονταν γύρω από την εξέδρα. Αρκετοί ήσαν οι κολυμβητές, μεταξύ τους και μια κολυμβήτρια, οι οποίοι βούτηξαν στα παγωμένα νερά για να ανασύρουν τον σταυρό.

Την κυβέρνηση εκπροσώπησε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Σωτηρούλα Χαραλάμπους, ενώ παρευρέθηκαν βουλευτές, ο Δήμαρχος Λάρνακας, ο Αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας, πολιτειακοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι και χιλιάδες κόσμου.

Στην μητροπολιτική περιφέρεια Μόρφου επίκεντρο των εορτασμών ήταν ο Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας της κωμοπόλεως Ευρύχου, όπου τελέστηκε η Θεία Λειτουργία και ο Μέγας Αγιασμός, προεξάρχοντος του Μητροπολίτου Μόρφου Νεοφύτου και ακολούθησε ο αγιασμός των υδάτων στον ποταμό Καρκώτη.

Στις ελεύθερες περιοχές Αμμοχώστου επίκεντρο των εορτασμών ήταν η Αγία Νάπα όπου ο Μητροπολίτης Κωνσταντίας Βασίλειος τέλεσε την Θεία Λειτουργία και τον Μέγα Αγιασμό στην εκκλησία της Παναγίας και στην συνέχεια τον καθαγιασμό των υδάτων στο λιμανάκι Αγίας Νάπας. Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υπουργός Αμύνης Δημήτρης Ηλιάδης.

Καθαγιασμός των υδάτων πραγματοποιήθηκε και στον Υδατοφράκτη Κλήρου από τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Ταμασού και Ορεινής Ησαΐα. Προηγήθηκε η Θεία Λειτουργία και ο αγιασμός στον Ιερό Ναό Παναγίας Κλήρου και παρέστησαν οι στρατιωτικές, αστυνομικές,  και κοινοτικές αρχές καθώς και οργανωμένα σύνολα της Μητροπολιτικής περιφέρειας Ταμασού καθώς και πλήθος πιστών.

Στο Ζύγι της τελετής καθαγιασμού των υδάτων προέστη ο μητροπολίτης Τριμυθούντος Βαρνάβας, ο οποίος προεξήρχε και της Θείας Λειτουργίας και του αγιασμού στον Ιερό Ναό Αποστόλου Βαρνάβα. Την Κυβέρνηση εκπροσώπησε η Υπουργός Υγείας Αντρούλλα.

Εκδήλωση αγιασμού των υδάτων πραγματοποιήθηκε και στην Πόλη Χρυσοχούς. Της τελετής στο λιμανάκι του Λατσιού προέστη ο Επίσκοπος Αρσινόης Νεκτάριος. Προηγήθηκε θεία λειτουργία και αγιασμός στην εκκλησία Απόστολου Ανδρέα και ακολούθως σχηματίστηκε πομπή από το γεφύρι του Λατσιού προς το λιμανάκι του Λατσιού, όπου ακολούθησε η τελετή αγιασμού των υδάτων.

Καθαγιασμός των υδάτων πραγματοποιήθηκε στη λίμνη του Πάρκου Ακροπόλεως, του Δήμου Στροβόλου, στην οποία προέστη ο Επίσκοπος Νεαπόλεως Πορφύριος και στην κοινότητα της Ορόκλινης, της επαρχίας Λάρνακος, της οποίας προέστη ο Επίσκοπος Καρπασίας Χριστοφόρος.

Λουκάς Α. Παναγιώτου

Με μεγαλοπρέπεια γιόρτασε τα Θεοφάνεια η Αμμόχωστος

        Με κάθε μεγαλοπρέπεια και με το βλέμμα στραμμένο στην κατεχόμενη πόλη της Αμμοχώστου, πραγματοποιήθηκε στο λιμανάκι της Αγίας Νάπας ο εορτασμός των Θεοφανείων και ο καθαγιασμός των υδάτων.

Προηγήθηκε η Θεία Λειτουργία και ο Μέγας Αγιασμός στην εκκλησία της Παναγίας, προϊσταμένου του Μητροπολίτη Κωνσταντίας – Αμμοχώστου  Βασιλείου. 

Την κυβέρνηση στην τελετή καθαγιασμού των υδάτων εκπροσώπησε ο Υπουργός Αμύνης Δημήτρης Ηλιάδης και παρακολούθησαν εκατοντάδες πιστοί οι οποίοι είχαν από νωρίς λάβει θέσεις σε διάφορα σημεία γύρω από την εξέδρα.

Ο πρώτος κολυμβητής που ανέσυρε το σταυρό από τα παγωμένα νερά, βραβεύτηκε από τον Μητροπολίτη Κωνσταντίας – Αμμοχώστου με ένα χρυσό σταυρό.

«Τα Φώτα στ' Αϊβαλί» του Φώτη Κόντογλου

      Στά θαλασσινά τα μέρη ρίχνουνε τον Σταυρό, ύστερ’ από τη Λειτουργία των Θεοφανίων. Έτσι τον ρίχνανε καί στην πατρίδα μου, κ’ ήτανε ένα θέαμα έμορφο και παράξενο.

Ξεκινούσε η συνοδεία από τη μητρόπολη. Μπροστά πηγαίνανε τα ξαφτέρουγα και τα μπαϊράκια, κ’ ύστερα πηγαίνανε οι παπάδες με τον δεσπότη, ντυμένοι με τα χρυσά τα άμφια, παπάδες πολλοί κι αρχιμαντρίτες, γιατί η πολιτεία είχε δώδεκα εκκλησίες, και κατά τις επίσημες μέρες στις μικρές ενορίες τελειώνανε γλήγορα τη Λειτουρ­γία και πηγαίνανε οι παπάδες στη μητρόπολη, για να γίνεται η γιορ­τή πιο επίσημη. Οι ψαλτάδες ήτανε και κείνοι κάμποσοι κ’ οι πιο καλλίφωνοι, και ψέλνανε με μεγαλοπρέπεια βυζαντινά, δηλαδή ελ­ληνικά, κι όχι σαν σήμερα πού τρελλαθήκαμε και κάναμε την ψαλ­μωδία μας σαν ανάλατα και ξενικά θεατρικά τραγούδια. Από πίσω ακολουθούσε λαός πολύς…

Σαν φτάνανε στ’ Αγγελή τον Γιαλό, όπως λέγανε κείνη την ακρογιαλιά, ο δεσπότης με τους παπάδες ανεβαίνανε σε μια μεγάλη σανιδωτή σάγια εμορφοσκαρωμένη, για να κάνουνε τον Αγιασμό. Ο κόσμος έπιανε την ακρογιαλιά κι ανέβαινε ο καθένας όπου εύρισκε, για να μπορεί να βλέπει. Τα σπίτια πού ήτανε ένα γύρο γεμίζανε κόσμο. Οι γυναίκες θυμιάζανε από τα παραθύρια. Από το μέρος της θάλασσας ήτανε μαζεμένα ίσαμε εκατό καΐκια και βάρκες αμέτρητες, με τις πλώρες γυρισμένες κατά το μέρος που στεκότανε ο δεσπότης. Έτσι που ήτανε παραταγμένα τα καΐ­κια, μοιάζανε σαν αρμάδα που θα κάνει πόλεμο. Πιο ανοιχτά, κατά το πέλαγο, έβλεπες φουνταρισμένα τα μεγάλα καΐκια, γεμάτα κόσμο και κείνα. Αλλα πάλι είχανε περιζωσμένες τις βάρκες που βρισκόντανε γιαλό, κ’ ήτανε κι αυτά γεμάτα κόσμο, προ πάντων θαλασσινοί και παιδομάνι.

Σ’ αυτά τα μέρη κάνει πολύ κρύο, και τις πιο πολλές φορές οι αντένες των καραβιών ήτανε χιονισμένες, ένα θέαμα πολύ έμορφο. Απάνου στα ξάρτια και στις σκαλιέρες, στις γάμπιες και στα μπαστούνια των καραβιών ήτανε σκαλωμένοι πλήθος θαλασσινοί, μεγάλοι και μικροί. Η θάλασσα ήτανε κοιμισμένη, μπουνάτσα. Κρούσταλλα κρεμόντανε από τα ξάρτια σε πολλά καΐκια. Κρύο τάρταρος. Στην κάθε βάρκα από κείνες που είχανε κοντοζυγώσει στη στε­ριά και περιμένανε να πέσει ο Σταυρός στη θάλασσα, στεκόντανε από ένα – δυο νοματέοι απάνω στην πλώρη, ενώ άλλοι δυο ήτανε στα κουπιά. Αυτοί που στεκόντανε ορθοί στην πλώρη, ήτανε ολόγυμνοι, εξόν ένα άσπρο βρακί που φορούσανε σαν πεστιμάλι. Οι πιο πολλοί ήτανε σαν θεριά, χεροδύναμοι, πλαταράδες, χοντρολαίμηδες, μαλλιαρόστηθοι, τα κορμιά τους ήτανε κόκκινα από το κρύο. Τα ποδάρια τους ήτανε γερά και φουσκωμένα σαν αδράχτια, θαλασσάνθρωποι, γεμιτζήδες, κοντραμπατζήδες, ψημένοι με τ’ αλάτι. Οι πιο πολλοί είχανε ριχμένες στις πλάτες τις γούνες τους, για να μην παγώσουνε. Ένα – δυο όμως στεκόντανε γυμνοί και κάνανε κάπου – κάπου τον σταυρό τους. Μα το μάτι τους ήτανε καρφωμένο στο μέρος που θα ‘ριχνε τον Σταυρό ο δεσπότης.

Ανάμεσα στους γυμνούς ήτανε ο Κωστής ο Γιωργάρας, ο Στρατης ο Μπεκός, ο Γιωργής ο Σόνιος, ο Δημητρός ο Μπούμπας, Πέτρος ο Κλόκας, ο Βασίλης ο Αρναούτης, ο παλαβό – Παρασκευάς κι άλλοι. Σαν να τους βλέπω μπροστά μου. Ο Γιωργάρας ήτανε μιαν ανθρωπάρα θηρίο, σαν Κουταλιανός, με μουστάκια μαύρα, μ’ έναν λαιμό σαν βαρέλι. Είχε δεμένο στο κεφάλι του ένα μαντίλι κ’ ήτα­νε ίδιος κουρσάρος. Ακουμπούσε απάνω σ’ ένα κοντάρι, λες κ’ ήτανε ο Ποσειδώνας ζωντανός. Ο Δημητρός ο Μπούμπας ήτανε ένα άλλο θεριόψαρο, χοντρός και κοντόφαρδος, μαυριδερός σαν Σαρακηνός, και καθότανε ανεκούρκουδος, σκεπασμένος με τη γούνα του, με το μάτι του καρφωμένο στον δεσπότη. Ο Πατσός ο Αράπης, ο λεγόμενος παλαβό – Παρασκευάς, είχε γένεια κατσαρά και κόκκινα και το πετσί του ήτανε από φυσικό του κόκκινο. Στο κορμί ήτανε αντρειωμένος και σβέλτος σαν τζαμπάζης και δεν χαμπάριζε ολότελα από κρύο. Στο σουλούπι ήτανε ίδιος Ρούσος. Αυτός ήτανε ανεβασμένος απάνω στα ξάρτια σε μια μπρατσέρα φουνταρισμένη, και στεκότανε δίχως να σαλέψει, σαν τ’ άγαλμα. Μυστήριο πως δεν πάγωνε! O Πέτρος ο Κλόκας ήτανε ο μονάχος που δε φορούσε βρακιά. Αυτός ήτανε ευρωπαϊσμένος, φορούσε στενό πανταλόνι και ναυτικό σκουφί. Στο κορμί ήτανε λιγνός και μάγκας στο σχέδιο. Τα χέρια του τα ‘χε μπλεγμένα μπροστά στο στήθος του και σουλατσάριζε απάνω στη βάρκα, ολοένα μιλούσε κ’ έκανε και κάμποσα θεατρικά.

Σαν σίμωνε λοιπόν η συνοδεία στη θάλασσα, κι ακουγότανε από μακριά η ψαλμωδία, γινότανε μεγάλος αλαλαγμός απάνω στις βάρκες. Οι βουτηχτάδες πετούσανε τις γούνες τους κ’ οι άλλοι τραβούσανε τα κουπιά, για να ‘ναι οι βάρκες τους κοντά στο μέρος πού θα ‘πεφτε ο Σταυρός. Άλλοι φωνάζανε από τα ξάρτια, άλλοι μαλώνανε, άλλοι ανεβαίνανε στις κουπαστές για να δούνε. Τέλος φτάνανε οι στρατιώτες και ταχτοποιούσανε τον κόσμο. Μπροστά πήγαινε ο αξιωματικός ο Τούρκος κι άνοιγε τον δρόμο να περάσει ο δεσπότης, κ’ έλεγε: «Γιόλ βέριν εφεντιά!» – δηλαδή: «Κάνετε δρόμο στον αφέντη!» Ο στρατός αραδιαζότανε σε παράταξη κ’ οι ψαλτάδες ψέλνανε πολλές φορές «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε». Στο τέλος το ‘ψελνε κι ο δεσπότης κ’ έριχνε τον Σταυρό στη θάλασσα. Αλαλαγμός σηκωνότανε μέσα στη θάλασσα. Οι βάρκες και τα καΐκια καργάρανε τα κουπιά και τρακάρανε το ‘να τ’ άλλο. Οι πλώ­ρες χτυπούσαμε η μια την άλλη. Κουπιά, κοντάρια, καμάκια, απόχες μπερδευόντανε μεταξύ τους. Οι βουτηχτάδες πέφτανε στο νερό κ’ η θάλασσα άφριζε σαν να παλεύανε σκυλόψαρα. Πολλοί απ’ αυτούς κάνανε ώρα πολλή ν’ ανεβούνε απάνω, παίρνανε μακροβούτι και ψάχνανε στον πάτο να βρούνε τον Σταυρό. Για μια στιγμή φανερωνότανε κανένα κεφάλι και βούλιαζε γλήγορα πριν να το δεις.

Άξαφνα βγήκε ένα κεφάλι με κόκκινα γένεια κ’ ένα χέρι ξενέρισε και βαστούσε τον Σταυρό. Ήτανε ο παλαβό – Παρασκευάς. Με δυο – τρεις χεροβολιές κολύμπησε κατά το μέρος του δεσπότη και σκάλωσε στην αραξιά. Έκανε μετάνοια και φίλησε το χέρι του κ’ έδωσε τον Σταυρό. Ο δεσπότης τον πήρε, τον ασπάστηκε και τον έβαλε στον ασημένιο δίσκο κ’ υστέρα έδωσε τον δίσκο στον Παρασκευά. Οι ψαλτάδες πιάσανε πάλι και ψέλνανε κι ο κόσμος αλάλαζε. Ύστερα η συνοδεία τράβηξε πάλι για την εκκλησιά. Ο Παρασκευάς θεόγυμνος, με τον δίσκο στα χέρια, γύριζε στους μεγάλους καφενέδες και στις ταβέρνες κ’ έρριχνε ο κάθε ένας ό,τι ρεγάλο ήθελε. Τόσες ώρες ολόγυμνος και βρεμένος, με παγωμένο βρακί, μήτε κρύωνε, μήτε κάνε τους ώμους του δεν ανεσήκωνε. Όπως ήτανε κοκκινογένης αστακόχρωμος, έλεγε κανένας πως ήτανε ο Σκύθης Ανάχαρσις, που γύριζε τον χειμώνα γυμνός μέσα στην Αθήνα τα παλιά τα χρόνια, κ’ οι Αθηναίοι τον ρωτούσανε γιατί δεν κρυώνει, κι αυτός αποκρινότανε πως όλο το κορμί του είναι σαν το κούτελο, που δεν κρυώνει ποτές.

Την ώρα που έπεφτε ο Σταυρός στη θάλασσα, όλα τα καΐκια και τα καράβια, που ήτανε φουνταρισμένα ανοιχτά στο πέλαγο, γυρίζανε την πλώρη τους κατά την Ανατολή, από κει που ήρθε ο Χριστός στον κόσμο.

(από το βιβλίο «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου»)